Muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết (SXH) có tên khoa học là Aedes albopitus còn có tên gọi khác là “muỗi hổ châu Á” loài muỗi này có chân khoang trắng, đen, mình nhỏ có nguồn gốc từ Đông Nam Á. Tuy nhiên, ngày nay loài muỗi này có mặt trên tất cả các châu lục trên thế giới, đây là loài muỗi gây nên nạn dịch sốt xuất huyết trên toàn cầu cướp đi sinh mạng của hàng chục nghìn người mỗi năm.
Tại Việt Nam, muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết có 2 loại chính là: Muỗi Aedes aegipti và Aedes albopitus; trong đó muỗi Aedes albopitus thích sống ở bụi cây, đám cỏ vùng nông thôn, ngược lại muỗi Aedes aegipti là loài muỗi sống ở đô thị, phát triển mạnh ở những vùng mới đô thị hóa, thích sống trong nhà, đậu trên mắc quần áo. Muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết là loài muỗi ưa thích hút máu người đây là “món khoái khẩu” không thể thiếu của loại muỗi này, muỗi đốt người vào ban ngày lúc sáng sớm và chập tối, muỗi đốt nhiều lần trong ngày nếu chưa no máu, loại muỗi này hung hăng, đốt người một cách tàn bạo, không kiêng nể bất cứ ai.
1. Phương thức lây truyền bệnh SXH
Muỗi cái Aedes bị nhiễm vi rút Dengue khi hút máu người bị bệnh SXH trong giai đoạn cấp tính, tuyến nước bọt của muỗi bị nhiễm vi rút sau thời gian ủ bệnh 8 đến 10 ngày và muỗi sẽ truyền vi rút sang người lành qua vết đốt. Muỗi cái bị nhiễm vi rút Dengue có thể truyền trực tiếp cho thế hệ tiếp theo. Đây là cơ chế quan trọng để duy trì vi rút trong cơ thể muỗi và tiếp tục truyền bệnh.
2. Sinh sản của muỗi
Muỗi Aedes thích đẻ trứng ở những vật chứa nước sạch (nước mưa) trong khu dân cư, muỗi phát triển mạnh vào mùa mưa khi nhiệt độ trung bình hàng tháng trong khoảng 20 độ C. Cả hai loại muỗi Aedes đều có mối quan hệ chặt chẽ với hoạt động của con người, sống chung với con người, nơi sinh sản trong nhà của muỗi là: chum vại sành chứa nước, bể chứa nước trong nhà tắm, bể chứa nước không có nắp đậy, lọ hoa, chậu cây cảnh, chai lọ có nước, khay nước tủ lạnh, dụng cụ chứa nước bằng nhựa và bất cứ dụng cụ chứa nước nào khác có thời gian trữ nước đến 7 ngày.
Khu vực ngoài nhà muỗi sinh sản ở hốc cây, gốc tre nứa, kẽ lá (dừa, bẹ chuối, bẹ khoai môn), chum vại chứa nước, chai lọ, vỏ đồ hộp, lốp xe hỏng, bát hứng mủ cao su, vỏ dừa và tất cả các dụng cụ chứa nước nhân tạo khác đều là nơi sinh sản của muỗi.
3. Các biện pháp diệt muỗi để phòng bệnh SXH
Loại bỏ các nơi sinh sản của muỗi
Để phòng bệnh SXH cần huy động cộng đồng tham gia loại trừ các ổ bọ gậy bằng cách làm sạch môi trường, thu gom phế thải, chôn lấp vỏ đồ hộp, các loại rác thải chứa nước, loại bỏ lốp xe hỏng, lấp các hốc cây chứa nước, làm sạch máng nước, đậy kín các dụng cụ chứa nước khi sử dụng.
Diệt lăng quăng
- Dùng hóa chất Temephos (Abate 1%) thả vào nước diệt lăng quăng (bọ gậy).
- Dùng cá 7 màu thả vào dụng cụ chứa nước để ăn lăng quăng (bọ gậy).
- Dùng tôm chân đốt nhỏ (Mesocyclops) bỏ vào dụng cụ chứa nước để ăn lăng quăng (bọ gậy).
Phòng vệ cá nhân
- Dùng hương xua muỗi.
- Dùng bình xịt muỗi.
- Vợt diệt muỗi bằng điện.
- Kem bôi xua muỗi.
- Nằm màn tẩm hóa chất.
Dùng hóa chất diệt muỗi
Dùng máy động cơ hay máy cầm tay phun diệt muỗi trưởng thành bằng hóa chất 50EC khi có dịch SXH. Đối với biện pháp này cần có sự hỗ trợ của đơn vị y tế cơ sở tổ chức thực hiện theo hướng dẫn.